De aanvaring in Grave
Mooder Maas
De Niers mondt ter hoogte van het Genneperhuis uit in de Maas. De bron van dit bescheiden maar pittige riviertje ligt in het Duitse Kuckum (Noordrijn-Westfalen). Wie nu naar de samenvloeiing kijkt, ziet hoe stevig de Niers doorstroomt. De snelheid waarmee het water wordt afgevoerd is opvallend hoog. Bij de huidige waterstand van de Maas is dat goed zichtbaar: de Niers snijdt als het ware haar eigen geul diep het landschap in.
Op 29 augustus 1987 werd het veer tussen Cuijk en Middelaar voor het eerst ingezet. Dat gebeurde nadat, door de komst van de nieuwe Maasbrug bij Heumen, de veerdienst tussen Mook en Katwijk was opgeheven. Initiatiefnemer was Ton Paulis, kleinzoon van Gilles Paulus, de oprichter van het oorspronkelijke veerbedrijf. Een mooie voortzetting van een familietraditie op het water.
Tot in de jaren negentig werd tussen Plasmolen en Middelaar zand gewonnen. Zo ontstond de Mookerplas. Om deze plas bereikbaar te maken voor recreatievaart werd het Mookse Kanaal gegraven. Tegenwoordig is het een beschutte plek voor kleine bootjes. Voor een dag aanleggen kan prima. Grotere boten zijn welkom, maar niet ín de haven; zij kunnen terecht aan de Maaskade.
Eeuwenlang voer er een veer tussen de oude veerstoep aan de Maasdijk en de overkant bij Katwijk. Die verbinding bestond al in 1557. Na de opening van de Maasbrug bij Heumen kwam er een einde aan deze overtocht. Iets stroomopwaarts houdt het Cuijks pontje de traditie levend tussen Middelaar en Cuijk.
De oude sluis in Heumen werd in 1927 voltooid, oorspronkelijk met een hefbrug die Mook via de sluis met Heumen verbond. Met de komst van de A73 en de Jan J. Ludenlaan werd deze brug overbodig en uiteindelijk afgebroken. De nieuwe keersluis dateert van 2013 en vormt nu een belangrijk onderdeel van de waterveiligheid.
De stuwen tussen Borgharen en Lith vertonen veel overeenkomsten. Toch heeft de stuw bij Grave iets bijzonders: de combinatie met de John S. Thompsonbrug. De N324, die Nijmegen met ’s-Hertogenbosch verbindt, loopt eroverheen. Juist deze samensmelting van waterbouw en brugconstructie maakt het complex tot een rijksmonument.
Zondag 31 januari 2021
Van Sambeek naar Grave. Kiekjes tussen twee stuwen.
Vandaag een filmisch rondje gemaakt tussen Mook en Gennep.
Rond 14.00 uur staat het water op 8,60 meter boven N.A.P. Zaterdag was dat nog 7,86 meter: een verschil van ruim 70 centimeter. Op de historische peilschaal is de waterstand met een beetje geluk af te lezen, want de schaalverdeling is slecht zichtbaar. Voor en achter de keersluis in de Cuijksesteeg is een duidelijk hoogteverschil te zien. Ook nog naar De Gebrande Kamp geweest, tussen Middelaar en Milsbeek. Het water heeft een groot deel van dit natuurgebied in bezit genomen. De koeien staan er gelukkig hoog en droog en zijn voorzien van hooi en stro. De Niers bij Gennep is niet meer te herkennen als rivier; het is één grote watervlakte.
Van Sambeek naar Grave. Drie keer een lege Maas.
Rijkswaterstaat werkt al zes dagen aan de Stuw van Grave. De nooddam is vrijwel dicht. De Maasbedding ligt nu achttien dagen droog; bij de Boxmeerseweg in Heijen oogt zij als een grote zandvlakte. De winter zorgt hier en daar voor onverwachte ijspegels.
Het Genneperhuis is wat rest van het Huis van Gennep. Strategisch gelegen bij Maas en Niers, vermoedelijk al benut door de Romeinen. In 1674 door de Fransen opgeblazen; sindsdien een stille ruïne.
16 juli 2021
De Maas loopt vol.
De Niers mondt hier uit in de Maas. De bron ligt in Kuckum (Noordrijn-Westfalen). Door de stevige afvoer is goed te zien hoe diep de Niers zich in het landschap heeft ingesneden, zeker bij deze lagere Maasstand.
Het veer Cuijk–Middelaar startte op 29 augustus 1987, na het verdwijnen van de verbinding Mook–Katwijk door de nieuwe Maasbrug bij Heumen. Initiatiefnemer was Ton Paulis, kleinzoon van veeroprichter Gilles Paulus.
Al sinds 1557 bestond hier een veerverbinding; tegenwoordig vaart stroomopwaarts het Cuijks pontje.
Door zandwinning ontstond de Mookerplas. Het Mookse Kanaal verbindt de plas met de Maas. Een beschutte plek voor kleine boten (dagligging). Grotere schepen kunnen aanleggen aan de Maaskade. De sluis van Heumen (1927) had ooit een hefbrug; die verdween met de komst van de A73 en Jan J. Ludenlaan. De nieuwe keersluis dateert van 2013.
Bij Grave onderscheidt de stuw zich door de John S. Thomsonbrug (N324, Nijmegen–’s-Hertogenbosch). Die combinatie van waterwerk en brug maakt het complex tot rijksmonument.
Van Sambeek naar Grave Een dag voor normaal peil.
Bij de Stuw van Grave wordt nog volop gewerkt aan de tijdelijke dam. Hij is op hoogte en wordt afgewerkt met folie en zware keien. Rijkswaterstaat verhoogt dit weekend geleidelijk het Maaspeil.
In de Weurtse sluis worden alweer schepen geschut; het watertekort in het kanaal wordt bij de sluis van Heumen aangevuld. Langs de Maas zijn de oude oeverbeschoeiingen nog zichtbaar, maar niet lang meer. Het water staat bijna aan de voet van de peilschaal. Morgen vaart het veer Spes Mea tussen Cuijk en Middelaar weer.
De zandbank bij de monding is weggespoeld; Rijkswaterstaat ruimt het zand op.
Bij de Boxmeerseweg zoekt het water breed en rustig zijn weg. Aan de Mergeldijk verandert een kleine delta weer in een stromend beekje. In de haven van Mook staat het water vier uur later al boven de onderkant van de peilschaal.
an Sambeek naar Grave De Maas op Normaal Peil.
Inmiddels varen de schepen op de Maas alweer bijna twee weken volop. Af en toe verschijnt er nog een krantenbericht, meestal over de nasleep voor gedupeerden langs de rivier. Het grote nieuws is verstomd. We zijn het bijna alweer vergeten.
In deze vierde film een blik op de huidige situatie én een terugblik naar 2 januari 2017. Bij de Stuw van Sambeek worden weer volop schepen geschut.
Koning Winter is in het land en laat kleine ijskegeltjes achter. Het water van de Oude Maas reikt tot aan de duiker van de Mergeldijk.
Even verderop zijn water en ijs nog in beweging, maar zonder dreiging. Aan de Boxmeerseweg heeft de Maasbedding teruggenomen wat van haar is; boomwortels ogen als waterplanten.
De stroming in de Niers is weer als vanouds nu het Maaspeil normaal is. Sinds maandag 23 januari vaart het veer Spes Mea weer, en de haven van Mook is opnieuw in gebruik. De peilschaal toont normale waarden; bij de Maasdijk staat het water weer op de veerstoep.
De nieuwe sluis van Heumen is weer in gebruik. Bij de oude sluis is de deur voor werkzaamheden gesloten; de pompen zijn verwijderd. De tijdelijke dam bij de Stuw van Grave is gereed en in Grave wordt weer volop geschut. Alleen de diepe sporen van het werkverkeer herinneren nog aan de hectiek van toen.
Van Sambeek naar Grave. Schepen schutten sluis Grave.
Vlak nadat de scheepvaart op de Maas was vrijgegeven, werden er in de sluis van Grave weer schepen geschut.
De Maas een jaar na sw aanvaring.
Op 29 december 2016, vandaag precies een jaar geleden, ramde het binnenvaartschip Maria Valentine in de avonduren en in dichte mist het sluizencomplex bij Grave.
Doordat Rijkswaterstaat niet alert reageerde, werden de sluizen in het Maas-Waalkanaal en het Mookskanaal te laat gesloten. Daardoor zakte het waterpeil in deze twee waterwegen net zo snel als in de Maas.
Ook Mook ontkwam niet aan de gevolgen van het lage water. Het Mookskanaal was niet bevaarbaar. Bootjes lagen vast op de bodem van het kanaal en de Mookerplas was niet bereikbaar. Alleen de vissers waren in hun element.
De passantenhaven was een droge bedoening. Mosseltjes zaten vastgegroeid aan alles wat los en vast zat, en er hing een lucht die soms niet te harden was.
Op 10 januari maakte Rijkswaterstaat een begin met de bouw van een tijdelijke dam. Het Mookskanaal en de passantenhaven in Mook gaven hun geheimen prijs — soms met een functioneel verleden, soms niet.
De tijdelijke dam bij de John Frostbrug kwam langzaam op hoogte. De pompen bij de Heumense sluis draaiden overuren; men wilde het Maas-Waalkanaal bevaarbaar houden. De resultaten van de werkzaamheden bij Grave werden ook in Mook langzaam zichtbaar. Heel geleidelijk keerde het water terug naar zijn normale peil.
De tijdelijke dam bereikte zijn hoogte en hoefde alleen nog te worden afgewerkt. Rijkswaterstaat liet de Maas inmiddels gereguleerd vollopen — op sommige plekken was dat al goed te zien. Bij Heijen nam het Maaswater langzaam maar gestaag weer bezit van zijn bedding.
Op maandag 23 januari 2017 werd de Maas weer vrijgegeven voor de scheepvaart. Bij Sambeek en Grave kon weer volop worden geschut.
Reactie plaatsen
Reacties