Mooder Maas
Onze “Moedertje Maas”, zoals ze ook wel liefkozend moederlief wordt genoemd, is in totaal zo’n 950 kilometer lang. Een hele dame dus. Haar bron ligt in het Franse Pouilly-en-Bassigny op het Plateau van Langres. Tegen de tijd dat ze bij Eijsden ons land binnenkomt, heeft ze al flink wat kilometers in de benen en de nodige ontmoetingen achter de rug, onder andere met de Moezel, de Meurthe en natuurlijk België.
De Maas wordt op veel plaatsen gestuwd om haar bevaarbaar te maken. Ze laat zich tenslotte niet zomaar overal in een keurslijf dwingen. Ook in Nederland zijn er op zeven plekken stuwen gebouwd om de vaarhoogte voor vrachtschepen op peil te houden. In onze buurt zijn dat de stuwen van Sambeek en Grave. Precies daar tussenin ligt onze mooie gemeente Mook en Middelaar. Je zou kunnen zeggen: op een heel comfortabel plekje langs moeder Maas.
Van de 950 kilometer die de Maas lang is, stroomt er 6,59 kilometer door onze gemeente. Niet het langste stuk, maar wel een van de gezelligste. Dat begint bij Middelaar, net voorbij de Gebrande Kamp ter hoogte van camping De Kop. Hier komt ze langs het vroegere Huis Middelaar, het Maasdal, de ingang van de Mookerplas, het Mookkanaal en natuurlijk het dorp Mook zelf.
Daar, op de hoge terp, staat de Mookse kerk. Al in de 13e eeuw deed deze dienst als schipperskerk. Blijkbaar vonden de schippers het toen ook al prettig om even boven water tot rust te komen. Tijdens de Tachtigjarige Oorlog werd de kerk verwoest, maar gelukkig weer herbouwd. Ook kerken kunnen dus een tweede leven krijgen.
Achter het vroegere Gabriëlleklooster, gewoon in het dijklichaam, staat al sinds 1860 een peilschaal. Daar werd elke dag braaf de waterstand en de watertemperatuur afgelezen. Geen app, geen piepje op de telefoon, gewoon kijken, noteren en hopen dat het water zich een beetje netjes gedroeg.
De opa van Joep Linders deed dat zijn vader deed dat, en later ook dorpsgenoot Joep Linders. Ze stonden daar regelmatig met hun laarzen in de modder. Generaties lang hetzelfde werk: even naar het water staren en opschrijven wat het van plan was. Je zou bijna denken dat de Maas speciaal voor hen elke dag een andere stand aannam, gewoon om het interessant te houden.
Een soort familie- en dorpsabonnement op het water, maar dan zonder opzegtermijn.
Voorbij Mook ligt de spoorbrug over de Maas, onderdeel van de spoorverbinding tussen Nijmegen en Venlo, aangelegd in 1883. Later kwam daar de Maasover naast te liggen: een fietsbrug en onderdeel van de snelfietsroute Cuijk–Nijmegen.
Oftewel: van het Land van Cuijk naar het Rijk van Nijmegen, zonder natte voeten te halen.
En dan komen we bij de plek waar we de gemeente Mook en Middelaar weer verlaten. In het zicht van het Maas-Waalkanaal eindigt de kennismaking met onze gemeente. In de verte ligt Heumen in de provincie Gelderland en rechts zien we de industrie van Cuijk. Hier, midden op de Maas, loopt ook de grens tussen Limburg en Gelderland. Wie goed kijkt, kan dus letterlijk van provincie wisselen zonder van boot te stappen.
Op en rond dit stukje Maas is altijd wel iets te beleven. Zo liet Rijkswaterstaat de rivier ooit helemaal leegstromen om haar te ontdoen van bommen en granaten. Dat noem je nog eens een grote schoonmaak. En ongelukken bleven ook niet uit, zoals in 1916, toen het schip Maria Valentine de stuw bij Grave ramde. Dat was geen subtiele aanvaring.
Ook de bouw van de nieuwe fietsbrug De Maasover is de moeite waard. Tegenwoordig kun je hier dus niet alleen varen en kijken, maar ook stevig doortrappen.
Kortom: er is altijd wel wat te beleven op, bij of rondom de Maas. En zeg nou zelf: een stukje van Moedertje Maas voor de deur, dat is toch best een luxe.
Nadat de Maas Mook en Middelaar heeft verlaten, begint hij eigenlijk aan zijn laatste grote trip richting zee. Eerst stroomt hij als een brave rivier verder naar de Bergsche Maas. Daar neemt hij een bocht en glijdt rustig de Amer in. Vervolgens rolt al dat water, samen met het water van de Waal, het Hollands Diep in.
Bij het Haringvliet is de Maas er uiteindelijk klaar mee en plonst hij de Noordzee in om daar lekker uit te waaien tussen de golven.