In het Zevendal

Wandelen in onze omgeving

Aan de rand van Limburg, tussen Plasmolen en Groesbeek, ligt een plek waar het landschap ineens doet alsof je niet meer in Nederland bent. Hier loopt het Zevendal, een langgerekt dal dat zich door de hellingen van de stuwwal slingert. Het ligt ingeklemd tussen de Sint-Jansberg en de Mookerheide en vormt een natuurlijke verbinding met het Duitse Reichswald. Veel fietsers rijden er regelmatig langs, vaak zonder het goed te merken, omdat ze de grotere wegen over de heuvels nemen. Maar wie het dal zelf in rijdt of wandelt, ontdekt dat het een van de mooiste stukjes landschap van de streek is, en ook een plek met een verrassend verhaal.

Om dat verhaal te begrijpen moeten we een flinke sprong terug in de tijd maken, naar de laatste ijstijd. Dat klinkt meteen dramatisch, maar in Nederland viel het eigenlijk nog mee. Het landijs kwam namelijk niet verder dan ongeveer Zuid-Scandinavië. Hier heerste vooral een koud, guur toendraklimaat. De grond was permanent bevroren tot meters diep, een situatie die we permafrost noemen. In de zomer ontdooide alleen de bovenste laag een beetje. Regen en smeltwater hadden daardoor een probleem: ze konden nergens de grond in. Het water moest dus wel over het oppervlak wegstromen.

Het Zevendal is zo’n dal, en niet zomaar eentje. Het behoort tot de grootste droogdalen van het stuwwalgebied van de Nederrijnse Heuvelrug. Vanaf het plateau van de stuwwal loopt het dal langzaam naar beneden richting het Maasdal bij Plasmolen. Het hoogteverschil is voor Nederlandse begrippen behoorlijk indrukwekkend. Waar je in veel delen van het land al blij bent met een viaduct om een beetje te klimmen, krijg je hier gewoon echte hellingen.

Dat merk je vooral als je er fietst. Op de kaart lijkt het allemaal nog vrij vriendelijk, maar in werkelijkheid blijkt het landschap ineens een stuk minder vlak dan je dacht. Het is een beetje alsof Nederland hier stiekem probeert een mini-versie van de Ardennen uit te testen.

Toch is het juist dat reliëf dat het Zevendal zo bijzonder maakt. De combinatie van heuvels, bossen en open stukken geeft het gebied een heel eigen karakter.

Het dal voelt beschut, bijna alsof het een verborgen stukje landschap is dat tussen de heuvels is weggestopt. En het mooie is, de hoofdrolspelers van dit verhaal, de stroompjes uit de ijstijd, zijn al lang verdwenen, maar het landschap dat ze hebben achtergelaten ligt er nog steeds.

Kort gezegd: het Zevendal is eigenlijk het resultaat van een paar koppige waterstromen uit de ijstijd die besloten dat ze toch echt ergens naar beneden wilden. En duizenden jaren later mogen wij erover fietsen, wandelen en ons een beetje verbazen dat Nederland hier ineens toch nog heuvels heeft.

Hoe was het ook al weer.

Een film samengesteld uit beelden van toen.

Foto’s, negatieven, dia’s en 8-mm film, aangevuld met teksten.

De foto’s en films zijn gedigitaliseerd met technieken die niet kunnen tippen aan de mogelijkheden van vandaag. De kwaliteit is daarom soms wat minder.

Hopelijk vormt het resultaat een mooie basis voor goede herinneringen aan de “goeie ouwe tijd”.

Deze film. In de zomer van 1974 maakten we, samen met de boswachter, een wandeling door ’t Zevendal bij Plasmolen. Dat gebeurde aan het einde van het schooljaar 1973/1974. Onder leiding van boswachter Vink vertrokken we vanaf zijn huis voor een wandeling door de natuur van de Jansberg en het Zevendal.

Zevendal, een dal met een verhaal.

Tussen de Sint Jansberg en de Mookerheide ligt het Zevendal. Dit dal ontstond in de voorlaatste ijstijd, toen smeltwater uit het Groesbeekse gebied op zoek ging naar een weg richting de Maas. Het water vond die via het Zevendal en sleet onderweg rustig een dal uit tussen Groesbeek/Bredeweg en Plasmolen. Water kan tenslotte verrassend geduldig zijn. Vandaag is het Zevendal een prachtig wandelgebied waar gemotoriseerd verkeer geen rol speelt. Hier hoor je vooral vogels, wind door de bomen en soms een wandelaar die de helling op gaat.

Vanaf de Bisseltsebaan loop je precies over de grens tussen Limburg en Gelderland, die hier ook de gemeentegrens vormt tussen Mook en Middelaar en Groesbeek. Met een paar stappen wissel je dus van provincie, zonder dat iemand je paspoort controleert.

Kom je vanaf Plasmolen, dan kun je via de parkeerplaats de Zevendalsebaan omhoog. De eerste 300 meter stijgen met ruim 6%. Dat lijkt weinig, maar je benen merken het verschil meestal wel.

Langs de Maas zie je vaak de bekende Maasheggen, dichte meidoornhagen uit de tijd vóór het prikkeldraad. Ze hielden vee netjes op hun plek en waren ook voor ongewenste bezoekers weinig uitnodigend.
Ook hier in het Zevendal staan zulke hagen: iets breder misschien, maar nog steeds net zo stekelig. Een natuurlijke afrastering waar je beter omheen loopt dan erdoorheen.

Sporen in de sneeuw. Sporen van vogels, dieren en ook… van de mens. Het Zevendal, gelegen in de gemeente Mook en Middelaar, is een langgerekt dal dat zich uitstrekt van Groesbeek tot aan Plasmolen. Het dal is gevormd in de ijstijd en bestaat voornamelijk uit graslanden met struwelen van hagen. Van dat grasland is in deze film echter niets te zien. Alles is bedekt met een dikke laag sneeuw. Wanneer ik hier loop, is de sneeuw al zo’n vijf dagen oud. De Zevendalsebaan, een door erosie uitgesleten wandelpad, vormt met een kort stukje onderdeel van het Geopad Molenhoek–Mookerheide (NL01).

Het pad ligt vol met hoge sneeuwduinen. De eerste wandelaars zullen hier ongetwijfeld moeite hebben gehad om erdoorheen te komen.

Een wandeling door de sneeuw in het Zevendal.

Tussen de Mookerheide en de Sint Jansberg.

Een oudje uit 2009.