Mooks kanaal
Wandelen in onze omgeving
1) Situatie zonder kanaal, rond 1900
2) 1958, gegraven tot het eiland
3) 1967, opgeleverd.
Mooks kanaal.
Onlosmakelijk verbonden met de Mookerplas is het Mooks kanaal, het verbindingskanaal tussen de Maas en de plas. Vaak worden deze twee in één adem genoemd en simpelweg samen aangeduid als de Mookerplas. Dat is een beetje alsof je zegt “Mook en water horen bij elkaar”.
Vrijwel direct na de Tweede Wereldoorlog ontwikkelde de gemeente Mook en Middelaar plannen om een kanaal te graven vanaf het dorp Mook naar Plasmolen (1). Het idee was simpel maar groots: graaf een kanaal, maak een grote plas en geef het gebied een nieuwe toekomst als recreatiegebied. Het graven van het Mooks kanaal was een indrukwekkend project en stond nauw in verband met de zand- en grindwinning in de regio. Het kanaal werd vanaf de Maas landinwaarts gegraven om toegang te krijgen tot de enorme voorraad zand en grind tussen Plasmolen en Middelaar. Dankzij dit kanaal konden baggermolens miljoenen tonnen materiaal afgraven en afvoeren. Met andere woorden: wat hier ooit uit de grond kwam, ligt nu waarschijnlijk ergens onder een snelweg, stoep of nieuwbouwwijk. Zie de situaties hiernaast.
Om vrachtboten op de toekomstige plas te laten varen werd in 1956 begonnen met het graven van het kanaal. Het eerste deel van het kanaal volgde grotendeels de loop van een vroegere beek de Veld-Graaf en de Molenbeek. De Veld-Graaf mondde ongeveer op dezelfde plek in de Maas uit als waar nu het kanaal uitkomt en ontwaterde de Riethorst, een natuurlijke verhoging, in Plasmolen. De natuur had dus eigenlijk het voorwerk al een beetje gedaan. Al in november 1948 tekende de toenmalige burgemeester De Mulder het contract waarmee de grondwerkzaamheden konden beginnen. De plannen maakten deel uit van de wederopbouw van het zwaar door de oorlog getroffen Plasmolen en Middelaar. Het kanaal was dus niet alleen een waterweg, maar ook een symbool van een nieuwe start. Er waren zelfs plannen om het kanaal door te trekken naar de Mookerheide (4) Dat klonk mooi, maar het hoogteverschil in het landschap werkte niet echt mee. Uiteindelijk bleek dat plan iets te ambitieus.
Om het achterland te beschermen tegen overstromingen werd net voorbij Mook een keersluis gebouwd. Deze sluis wordt gesloten wanneer de Maas te enthousiast wordt en het waterpeil stijgt tot ongeveer +9 meter NAP.
4) 1952, oorspronkelijke plannen.
Dan gaan de stalen deuren dicht en blijft het achterland netjes droog. De huidige brug bij de sluis dateert uit 1996 en werd gebouwd na de grote overstromingen van 1993 en 1995. Daarvoor lag hier een hefbrug uit 1952. Volgens een krantenbericht van 20 december 1952 had deze brug een rijdek van zes meter breed met aan beide zijden een trottoir van één meter.
Daarmee werd de gammele noodbrug eindelijk vervangen, iets waar men destijds ongetwijfeld opgelucht over was. De keersluis in de Cuijksesteeg is een belangrijk waterbouwkundig werk dat de Mookerplas scheidt van de Maas.
Hierboven: de voorloper van de huidige keersluis tijdens de watersnoodramp in 1993
In tegenstelling tot een gewone schutsluis is deze sluis niet bedoeld om schepen te laten passeren, maar om hoogwater tegen te houden. Je zou kunnen zeggen: een soort waterpoortwachter die alleen in actie komt wanneer de Maas zich even niet gedraagt.
De film toont de huidige keersluis in de Cuijksesteeg in Mook.
Normaal gesproken staat de keersluis altijd open, zodat scheepvaart en waterdoorstroming mogelijk blijven. Alleen bij extreem hoogwater op de Maas wordt de sluis gesloten om te voorkomen dat het water de omliggende dorpen en recreatiegebieden binnenstroomt.
In het kader van het project Lob van Gennep zijn plannen goedgekeurd om de keersluis te vernieuwen en te verbeteren. De plannen om de huidige keersluis hoger en betrouwbaarder te maken zijn inmiddels definitief.
De keersluis maakt deel uit van het dijktraject dat het gebied beschermt tegen hoogwater van de Maas. Met dit project wordt gezorgd voor een keersluis die tot 2075 voldoet aan de waterveiligheidseisen, net zoals de dijken die binnen het project Lob van Gennep worden versterkt.
Reactie plaatsen
Reacties