Hoog water in de vorige eeuw
Mooder Maas
1969
De Maas is leeg
In juli 1969 voerden o.a. de Rijkswaterstaat een opmerkelijk en een veelomvattend werk uit. Ze lieten "Moedertje Maas” leeglopen. Het deel tussen Roermond en Lith diende aan een grondige inspectie onderworpen te worden. Daarvoor had de Rijkswaterstaat een aantal redenen. Zo wilden zij een aantal kunstwerken, i.v.m. slijtage, grondig inspecteren. En de rivier moest o.a. door de KLM en de Landmeetkundige Dienst opnieuw in kaart worden gebracht. Daarnaast werden de oevers gecontroleerd.
Op zaterdag 26 juli 1969 werd de operatie gestart met het sluiten van de sluizen bij Heumen en Lith en het strijken van de stuwen in Belfeld, Sambeek, Grave en Lith. Dit gebeurde geleidelijk met een daling van het rivierwater met ca 10 cm per uur. Er waren ca 120 personeelsleden van Rijkswaterstaat en de onderaannemers bij betrokken. De lage waterstand had nog nevenvonsten. Zo werden er vliegtuigbommen, ’n brandkast en fietsen gevonden. Het veerverkeer kon op zondag en maandag nog z’n diensten bewijzen maar daarna was het wegverkeer aangewezen op de vaste oeververbindingen. Zo ook in Mook. Jan Broens hanteerde toen al een 8mm camera en maakte een kort filmpje van de lage Maas. We zien achtereenvolgens: - de jachthaven in Grave, - Een wandelende Diny bij de veerstoep aan de Maasdijk met de vroegere kapel van het vroegere Gabriëlcollege op de achtergrond, - Een Hollands landschap met Diny aan de Cuijksesteeg in Mook en - het veer Mook-Katwijk, gezien vanaf de Mookse kant. Op de bijgaande film die ik, met toestemming van Jan en Diny Broens mag plaatsen, allemaal te zien. Jan en Diny bedankt daarvoor.
1984
Hoogwater in Mook.
Ook in 1984 spande het erom.
Tussen 6 en 12 februari steeg het water in de Maas tot ongekende hoogte. De rivier werd breder en donkerder, en kroop langzaam de uiterwaarden en lage stukken land in. Ook in Mook volgden bewoners het waterpeil met ingehouden adem. De herinnering aan de grote overstroming van 1926 leefde nog altijd voort in verhalen en oude foto’s. Toen stond het water tot aan het rooms-katholieke kerkhof aan de Groesbeekseweg.
Zo ver kwam het in 1984 niet, maar de situatie was wel ernstig en liet diepe indruk achter. Het hoogwater van dat jaar hoort dan ook bij de meest ingrijpende momenten uit de recente geschiedenis.
De dreigende beelden trokken zelfs de aandacht van het Koninklijk Huis. Prinses Beatrix, toen Koningin der Nederlanden, bracht een privébezoek aan Noord-Limburg. Ze wilde met eigen ogen zien hoe het water het landschap had veranderd en hoe bewoners met de situatie omgingen. Ook de gemeente Mook en Middelaar werd door haar bezocht.
Joop Hax uit Molenhoek legde het hoogwater in Mook vast op film. Het zijn bijzondere beelden: het water glinstert langs de Kanaalweg en strekt zich uit richting de Cuijksesteeg. Bij de brug over het Mookse Kanaal, die toen nog een ophaalbrug was, lijkt de rivier het land te willen opslokken.
Met dank aan Joop Hax.
Kerst 1993
Overstroming van de Maas bij Mook.
Een film met unieke beelden, gemaakt door wijlen Jan Thijssen.
Gedigitaliseerd en met toestemming van zijn dochter Ineke geplaatst.
Eind 1993 veranderde de Maas van een rustige rivier in een dreigende kracht. Dagen van regen en smeltwater joegen het waterpeil omhoog. De rivier trad buiten haar oevers en kroop langzaam maar onverbiddelijk het land in.
Op eerste kerstdag 1993 werd de hoogste waterstand gemeten.
Terwijl elders kaarsen brandden en kerstmaaltijden werden opgediend, keken inwoners van Mook gespannen naar het stijgende water. Rond 800 hectare land verdween onder een grauwe watervlakte. Ongeveer 1.100 mensen moesten hun huizen verlaten. Boerderijen werden ontruimd; 1.300 koeien en 4.000 varkens werden afgevoerd naar veiliger oorden. Het loeien van vee mengde zich met het geluid van pompen en zwaar materieel.
Overal werd gewerkt. Zand, plastic en zandzakken werden aangevoerd en in lange rijen opgestapeld. Straten lagen vol modder en natte laarzen. Gemeente en andere overheden boden hulp, zelfs vanuit Duitsland kwamen ondersteuning en materieel. Maar het meest zichtbaar was de burenhulp: schouder aan schouder werd gevochten tegen het water.
Deze watersnood, de zwaarste sinds 1926, liet diepe sporen na. Naar aanleiding hiervan werd de commissie Boertien II ingesteld. Al eind 1994 lag er een advies: onder meer grind- en zandwinning, een gecombineerde zomerbedverlaging van de Maas tussen Roermond en Mook, en dijkverhogingen op verschillende plaatsen.
Kerst 1993
Middelaar in de Maas. De watersnoodramp van 1993.
Door overvloedige regenval in het stroomgebied van de Maas overstroomden eind 1993 grote delen van Limburg.
Rond de kerstdagen ontkwam ook het dorp Plasmolen, in de gemeente Mook en Middelaar, niet aan de hoge waterstanden. Grote delen van het dorp, zelfs tot en met de parkeerplaats, kwamen onder water te staan. Hier en daar reikte het water tot aan de Rijksweg Mook–Gennep.
Bewoners legden nooddijken aan en in alle haast werd op verschillende plekken grond afgegraven om deze te versterken. Woonhuizen werden beschermd met plastic en zandzakken.
Op Eerste Kerstdag werd het hoogste waterpeil bereikt.
De watersnood van 1993 was zo ernstig dat deze werd uitgeroepen tot een nationale ramp.
Ook deze film is gemaakt door Wim en Truus Kersjes uit Middelaar.
Voor hen heb ik de originele film mogen digitaliseren en in een verkorte versie op YouTube geplaatst, zodat iedereen nog eens kan zien in wat voor heksenketel de inwoners van Middelaar en Plasmolen rond kerst 1993 terechtkwamen.
Dank aan Wim en Truus.
1995
Donderdag 31 januari 2025
Eind december 1994 werd het westen van Europa geteisterd door dagenlange regen. Rivieren zwollen aan, sloten liepen over en de grond raakte verzadigd. Ook in de weken daarna bleef de neerslag aanhouden. Het water had nergens meer heen te gaan. Op 31 januari 1995 bereikte de Maas een zorgwekkende hoogwaterpiek. Het water stond dreigend hoog tegen de dijken. Straten veranderden in natte, glinsterende stroken en bewoners keken gespannen naar de stijgende waterlijn.
Als de regen nog langer had aangehouden, had het kunnen uitlopen op een ramp. Niet voor niets werd besloten tot evacuaties in de risicogebieden. Ook in de gemeente Mook en Middelaar, en vooral in Middelaar, werd de situatie nijpend. Zandzakken, noodmaatregelen en onzekere blikken bepaalden het straatbeeld.
In de film van Wim Kersjes uit Middelaar zijn deze spannende dagen en de gevolgen van het hoge water nog eens terug te zien.
De watersnoden van 1993 en vooral die van 1995 lieten diepe indruk achter. Ze vormden de aanleiding voor het zogeheten Deltaplan voor de Grote Rivieren. In de regio werden de dijken verhoogd en bij Mook kwam een keersluis, bedoeld om het hoge Maaswater tegen te houden en het achterland te beschermen.
Bij Middelaar werden bovendien hoogwatergeulen gegraven. Deze gaven het water meer ruimte om door te stromen en fungeerden als tijdelijke opvang bij extreme waterstanden. Zo kon de druk op de rivier en de dijken worden verminderd.
Inmiddels wordt er alweer gewerkt aan een nieuw plan: de Lob van Gennep. Door klimaatverandering zijn de veiligheidsnormen aangescherpt. Voor de regio rond Gennep en Mook en Middelaar betekent dit een gemiddelde dijkverhoging van zo’n 50 centimeter en een aanpassing van de keersluis bij Mook.
Reactie plaatsen
Reacties